Czym jest ESG i dlaczego warto się tym zainteresować?

Przedstawiciele świata biznesu coraz częściej spotykają się z terminem ESG. Nie zawsze jednak wiedzą, co tak naprawdę oznacza ten skrót. Jest to po prostu zbiór kryteriów, które pozwalają ocenić, w jakim stopniu firma działa w sposób odpowiedzialny pod względem społecznym, środowiskowym i korporacyjnym. ESG to skrót od Environmental, Social i Governance (środowisko, społeczeństwo i ład korporacyjny). Nie jest to nowy trend, a raczej rosnące oczekiwania rynku, konsumentów i inwestorów wobec firm, które chcą budować swoją wartość w perspektywie długoterminowej.

Środowisko – działalność prowadzona z poszanowaniem kwestii środowiskowych. Aspekt środowiskowy jest prawdopodobnie najłatwiejszy do wyobrażenia. W tej dziedzinie firmy koncentrują się na minimalizowaniu swojego negatywnego wpływu na planetę. I właśnie tutaj zaczyna się prawdziwa gra o przyszłość.

Poniżej omówimy obszary, w których można w bardzo przejrzysty sposób wdrożyć działania zgodne z zasadami ESG, zapewniając tym samym satysfakcję klientów.

Jedną z najbardziej zauważalnych zmian w obszarze ESG są te dotyczące wytwarzania i wykorzystania energii. Na pierwszy plan wysuwają się tu odnawialne źródła energii — instalacje fotowoltaiczne, pompy ciepła, biomasa i biogaz.

Jednym z kluczowych kierunków jest wdrażanie przyjaznych dla środowiska metod wytwarzania energii. Zamiast polegać wyłącznie na tradycyjnych źródłach, coraz więcej firm decyduje się na instalacje fotowoltaiczne na dachach budynków, stosowanie pomp ciepła lub inwestycje w turbiny wiatrowe. Przynosi to nie tylko realne oszczędności na rachunkach, ale przede wszystkim znaczne zmniejszenie śladu węglowego. Wyobraź sobie restaurację, która serwuje pyszne jedzenie i jest zasilana energią słoneczną – brzmi to świetnie i buduje pozytywny wizerunek.

A skoro już poruszamy temat gastronomii, jest to kolejny wyraźnie widoczny przejaw działań w zakresie ESG. Jak mówi Wojciech Galeja, ekspert w dziedzinie opakowań ekologicznych: Plastikowe pojemniki i sztućce powoli odchodzą do lamusa. Firmy, które chcą nadążać za duchem czasu i sprostać oczekiwaniom świadomych konsumentów, stawiają na opakowania biodegradowalne, kompostowalne, pochodzące z recyklingu, a nawet jadalne.

Nie chodzi tu tylko o to, by być „przyjaznym dla środowiska”, ale także o spójność z całą filozofią lokalu oraz szacunek dla klienta. Na przykład zamiast jednorazowych kubków plastikowych kawiarnia może używać kubków wykonanych z pulpy celulozowej lub zachęcać klientów do przynoszenia własnych termosów – mówi właściciel firmy Pakowanko, zajmującej się produkcją ekologicznych opakowań.

Ale to nie wszystko. Obszar E obejmuje również skuteczne gospodarowanie odpadami, ograniczenie zużycia wody, optymalizację transportu oraz redukcję emisji zanieczyszczeń. Każda firma, niezależnie od branży, może znaleźć obszary, w których może działać bardziej proekologicznie.

Społeczny, czyli dotyczący społeczeństwa

Ten filar ESG koncentruje się na relacjach firmy z otoczeniem – pracownikami, klientami, dostawcami i lokalną społecznością. Dbanie o ten aspekt oznacza budowanie trwałego kapitału społecznego.

Oznacza to sprawiedliwe traktowanie pracowników, zapewnienie im odpowiednich warunków pracy, możliwości rozwoju oraz godziwego wynagrodzenia. Obejmuje to również promowanie różnorodności i integracji oraz dbanie o bezpieczeństwo i zdrowie w miejscu pracy. Firmy, które inwestują w swoich pracowników, rzadziej borykają się z problemem fluktuacji kadr i cieszą się lepszą reputacją.

Ważnym elementem jest również odpowiedzialność za produkty i usługi . Oznacza to dbałość o jakość i bezpieczeństwo, ale także przejrzystość w komunikacji z klientami. Coraz większego znaczenia nabiera również etyczne podejście do łańcucha dostaw – sprawdzanie, czy nasi partnerzy biznesowi również przestrzegają zasad zrównoważonego rozwoju.

Nie należy zapominać o zaangażowaniu społecznym. Wiele firm decyduje się wspierać lokalne inicjatywy, organizacje charytatywne lub projekty edukacyjne. Buduje to pozytywny wizerunek i sprawia, że firma postrzegana jest jako aktywny członek społeczności.

Ład korporacyjny

Ten ostatni element ESG dotyczy wewnętrznych zasad i procedur zarządzania przedsiębiorstwem. Stanowi on fundament, na którym opiera się cała struktura odpowiedzialnego biznesu.

W tej dziedzinie kluczowe znaczenie mają przejrzystość i etyczne postępowanie. Obejmuje to uczciwe zarządzanie, działania antykorupcyjne oraz przestrzeganie przepisów i regulacji. Istotna jest również różnorodność w zarządach i radach nadzorczych, ponieważ często przekłada się ona na lepsze i bardziej kompleksowe decyzje.

Dobra polityka wynagrodzeń, ochrona danych osobowych oraz skuteczne zarządzanie ryzykiem to kolejne istotne elementy ładu korporacyjnego. Firmy o dobrze zorganizowanych procesach wewnętrznych są postrzegane przez inwestorów i partnerów jako bardziej stabilne i wiarygodne.

Dlaczego warto wdrożyć zasady ESG w swojej firmie?

Wdrażanie zasad ESG to nie tylko kwestia spełnienia wymogów, ale prawdziwa inwestycja w przyszłość firmy. To po prostu opłaca się na wielu płaszczyznach.

Po pierwsze, poprawia to reputację i wizerunek. Konsumenci stają się coraz bardziej świadomi i chętnie wybierają produkty oraz usługi firm, które działają w sposób odpowiedzialny. Z kolei inwestorzy w coraz większym stopniu uwzględniają kryteria ESG przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych.

Po drugie, zwiększa to wydajność operacyjną. Ograniczenie zużycia energii, wody i ilości odpadów często przekłada się na realne oszczędności.

Po trzecie, łatwiejszy dostęp do finansowania. Banki i fundusze inwestycyjne coraz częściej oferują korzystniejsze warunki firmom, które mają dobrą strategię ESG.

Po czwarte, przyciąganie i zatrzymywanie utalentowanych pracowników. Ludzie chcą pracować dla firm, które wyznają określone wartości i działają w sposób odpowiedzialny.

ESG to już nie tylko trend, ale standard, który powoli staje się normą. Warto przyjrzeć się swojej firmie przez pryzmat tych trzech liter i zastanowić się, od czego można zacząć działać. Może to być niewielka zmiana, taka jak wspomniane wcześniej opakowania, albo coś większego, na przykład instalacja paneli słonecznych. Najważniejsze, żeby zacząć.

Kto ma obecnie obowiązek sporządzania sprawozdań dotyczących ESG, a kto będzie miał taki obowiązek w przyszłości?

Sprawozdawczość ESG (środowiskowa, społeczna i dotycząca ładu korporacyjnego) to obowiązek, który stopniowo staje się obowiązkowy dla coraz większej liczby przedsiębiorstw w Polsce i Unii Europejskiej. Nowe przepisy dotyczące dyrektywy CSRD radykalnie rozszerzają listę podmiotów objętych obowiązkiem sprawozdawczym, wprowadzając terminy i kryteria, zgodnie z którymi przedsiębiorstwa muszą sporządzać sprawozdania niefinansowe dotyczące zrównoważonego rozwoju.

Obecnie następujące podmioty mają obowiązek przekazywania danych dotyczących ESG:

• Największe spółki publiczne (np. banki, firmy ubezpieczeniowe, spółki notowane na giełdzie), które już opublikowały dane niefinansowe.
• Przedsiębiorstwa zatrudniające ponad 500 pracowników, które spełniają określone kryteria finansowe (przychody powyżej 50 mln EUR lub suma aktywów przekraczająca 25 mln EUR).

W najbliższych latach obowiązek ten będzie miał również zastosowanie do:

• Od 2028 r. (w odniesieniu do roku obrotowego 2027): wszystkie duże podmioty, które spełniają dwa z trzech kryteriów: zatrudniają ponad 250 pracowników, osiągają przychody przekraczające 50 mln EUR lub posiadają aktywa ogółem przekraczające 25 mln EUR – niezależnie od tego, czy są notowane na giełdzie, czy nie.
• Od 2029 r. (w odniesieniu do roku obrotowego 2028): małe i średnie przedsiębiorstwa notowane na giełdzie, a także małe i średnie jednostki interesu publicznego, z wyjątkiem mikroprzedsiębiorstw.
• Wybrane spółki zależne i oddziały międzynarodowych korporacji oraz podmioty stojące na czele dużych grup kapitałowych.

Każda firma powinna już śledzić wejście w życie nowych przepisów i przygotowywać się do wdrożenia wymogów dotyczących sprawozdawczości ESG w swojej działalności.

Jak rozpocząć proces sporządzania sprawozdań ESG?

Skoro już wiemy, czym jest raport ESG i dlaczego jego rola w biznesie szybko rośnie, kluczowe pytanie brzmi: jak skutecznie rozpocząć ten proces w swojej firmie? Przygotowanie takiego dokumentu to złożone przedsięwzięcie, które wymaga strategicznego planowania i zaangażowania zasobów. Nie jest to tylko formalność, ale inwestycja w długoterminową przejrzystość i wiarygodność organizacji.

Pierwszym i absolutnie podstawowym krokiem jestdokładna analiza wymogów regulacyjnych oraz określenie obszarów istotnych dla Twojej działalności. Zanim rozpoczniemy gromadzenie danych, konieczne jest dokładne zrozumienie standardów sprawozdawczości, takich jak ESRS (Europejskie Standardy Sprawozdawczości w zakresie Zrównoważonego Rozwoju), które stanowią podstawę dyrektywy CSRD. Pozwoli to zidentyfikować, które wskaźniki i aspekty ESG mają kluczowe znaczenie dla danej branży i modelu biznesowego. Równie ważne jest zdiagnozowanie, jakie dane już posiadamy w firmie (np. w systemach informatycznych, istniejących raportach środowiskowych lub politykach HR) oraz jakie luki musimy wypełnić, tworząc nowe procesy gromadzenia informacji.

Poniżej przedstawiono najważniejsze kroki, które pomogą Ci skutecznie rozpocząć proces sporządzania sprawozdań ESG:

• Przeprowadzenie podwójnej oceny istotności. Jest to kluczowy element tego procesu. Pozwala on określić, które zagadnienia ESG są najbardziej istotne zarówno z punktu widzenia wpływu firmy na środowisko i społeczeństwo, jak i z punktu widzenia wpływu czynników ESG (np. ryzyka klimatycznego, zmian regulacyjnych) na wartość i wyniki finansowe firmy. Dzięki temu raport będzie mógł skupić się na obszarach o największym znaczeniu strategicznym dla organizacji.
• Należy powołać zespół interdyscyplinarny i jasno określić role jego członków. Sporządzanie sprawozdań ESG wymaga zaangażowania ekspertów z różnych działów – od operacyjnego, finansowego i kadr po dział prawny i komunikacji. Niezbędne jest wyznaczenie koordynatora projektu oraz precyzyjne określenie zakresów odpowiedzialności, aby zapewnić sprawny przepływ informacji i skuteczne gromadzenie niezbędnych danych.
• Opracuj strategię zarządzania danymi i ich agregacji. Jest to często największe wyzwanie. Konieczne jest wdrożenie systemów, procedur i narzędzi, które umożliwią skuteczne gromadzenie, weryfikację, agregację i archiwizację danych ESG. Zajęcie się tymi kwestiami na wczesnym etapie znacznie ułatwi przygotowywanie bieżących i przyszłych raportów, minimalizując ryzyko błędów i usprawniając cały proces.

Przykłady działań w zakresie ESG

• Ograniczanie emisji CO₂: inwestowanie w energooszczędne technologie oraz przejście na odnawialne źródła energii w celu zmniejszenia śladu węglowego firmy.
• Recykling i ograniczanie ilości odpadów: wdrażanie programów segregacji odpadów oraz ograniczanie zużycia tworzyw sztucznych i innych materiałów trudnych do recyklingu.
• Efektywne gospodarowanie wodą: optymalizacja zużycia wody, wdrażanie systemów o obiegu zamkniętym oraz inwestowanie w nowoczesne technologie oszczędzania wody.
• Polityka różnorodności i integracji: promowanie równych szans, zatrudnianie osób z różnych środowisk oraz zwalczanie dyskryminacji w miejscu pracy.
• Bezpieczeństwo i higiena pracy: zapewnienie bezpiecznych warunków pracy, regularnych szkoleń oraz wsparcia w zakresie zdrowia fizycznego i psychicznego.
• Udział w lokalnych inicjatywach społecznych: wspieranie projektów edukacyjnych, wolontariat pracowniczy oraz pomoc charytatywna na rzecz lokalnej społeczności.
• Przejrzystość i etyka w zarządzaniu: wprowadzenie kodeksu etycznego, systemów przeciwdziałania korupcji oraz przejrzystych procedur decyzyjnych.
• Zrównoważony łańcuch dostaw: wymaganie od dostawców spełnienia kryteriów ESG, przeprowadzanie audytów oraz promowanie odpowiedzialnych praktyk zakupowych.
• Opracowywanie ekologicznych produktów i usług: tworzenie produktów o mniejszym wpływie na środowisko lub usług wspierających zrównoważony rozwój.
• Budowanie kultury ESG wśród pracowników: organizowanie szkoleń i kampanii edukacyjnych oraz angażowanie zespołu w realizację wspólnych celów w zakresie zrównoważonego rozwoju.

ESG – co to jest? (podsumowanie)

Jak widać, ESG to inicjatywa dotycząca przedsiębiorstw w dziedzinie zrównoważonego rozwoju. Chociaż dotyczy ona głównie dużych firm, również małe i średnie przedsiębiorstwa mogą wiele zrobić, aby dostosować swoją działalność do wymogów ESG. Jest to szczególnie istotne, ponieważ coraz więcej osób interesuje się tematem społecznej odpowiedzialności biznesu, nawet w społecznościach lokalnych.